واقعیت کاهش نرخ تورم

تلفن زنگ زد، گوشی تلفن را برداشتم، خواننده ای که ضمن پوزش مایل نبود نامش را عنوان کند، اظهار داشت: اگراشتباه نکنم، سال پیش یا بی فاصله بعد از سه برابر شدن قیمت ارز و به تبع آن طلا و به تدریج انواع کالا و خدمات وروشن تر کاهش ناگهانی قدرت خرید ریال نزدیک به یک سوم، در مقاله یا یادداشتی در فصلنامه اتاق عنوان کرده بودیدکه: بایدتوجه داشت که نرخ تورم در سال آینده کاهش نشان خواهد داد، و بی فاصله عنوان شده بودکه: باید توجه داشت که این کاهش به هیچ روی نتیجه یا ناشی از بهبود یا رشد و توسعه ی اقتصادی نیست. برعکس ناشی از کاهش قدرت خرید ریال و به بیان روشن تر بروز فقر فراگیر و همه جانبه ی در انتظار می باشد. کاهشی که برآیند کاهش قدرت خرید پول ملی، یعنی ریال است که دامنگیر اقتصاد کشور خواهد شد. و اما پرسش من و دوستان دیگر این است که آیا این پیش بینی شما صرفاً یک پیش بینی احساسی است یا دلایلی هم برای این استدلال دارید؟ بعد از تشکر از توجه ایشان و توضیح کافی در تبیین رویداد مورد نظر و اینکه علی الاصول رقم کاهش نرخ تورم بایستی در حدود همان رقم کاهش قدرت خرید ریال یعنی یک سوم باشد که امری طبیعی است. اما چنانچه این رقم کمتر از یک سوم باشد باز به معنای افزایش نرخ تورم است. درخواست شد اگر چنین است، پاسخ برای آگاهی عموم در فصلنامه چاپ و نشر شود. که با تشکر و نهایت خرسندی مورد پذیرش قرار گرفت.

و اما پاسخی که به تفصیل به ایشان داده شد این بود که: چنانچه بپذیریم که تورم به طور کلی و اصولی در ساده ترین بیان رسانه ای، تغییر و روشنتر افزایش حجم نقدینگی یا پول در جریان به نسبت کالای در اختیار است که با افزایش یا کاهش سرعت گردش پول و پایه پولی شدت یا کاهش می یابد. بنابراین روشن است که با کاهش قدرت پول ملی یعنی ریال که معنای دیگر آن کاهش نرخ موثر نقدینگی و به همان نسبت بروز فقر و به تبع آن کاهش سرعت گردش پول و دست کم، و به احتمال ثابت ماندن پایه پولی میباشد، نرخ تورم بایستی به طور طبیعی در همین حد کاهش یابد. یعنی چنانچه نرخ تورم در زمان کاهش قدرت خرید ریال 45 درصد بوده، در صورتی می توان مدعی شد که نرخ تورم کاهش یافته است که نرخ تورم  از حدود 15 درصد کمتر یا دست کم در همان حدود باشد و نه به مراتب بیشتر.

با توجه به آمار و ارقامی که درباره نرخ نقطه به نقطه تورم از سوی مراکز و مراجع رسمی از جمله بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و  مرکز آمار ایران اعلام منتشر کرده انده به نظر نمی رسد که اولا نرخ تورم در معنای واقعی کلام کاهش یافته باشد، در ثانی چنانچه کاهشی هم رخ داده باشد قدر مسلم این است که این کاهش ناشی یا نتیجه بهبود وضعیت اقتصادی نیست. بهبود وضعیت اقتصادی همان گونه که باره و بارها عنوان شده است در شرایط کنونی در گروی کاهش هزینه ها و  افزایش کار مضاعف در حد ممکن می باشد و نه جز این.